Voorstelling
Said and Done

Gezelschap
Nederlands Dans Theater 2

Gemiddelde Cijfers

• Spel en Spelers: 8.0
• Decor en Techniek: 8.0
• Originaliteit en Creativiteit: 7.0
• Atmosfeer en Uitstraling: 7.0
• Omgeving en Locatie: 7.0

Weg van de grootste gemene deler

Lelijkheid is er genoeg. Gelukkig is er het Nederlands Dans Theater. Dat verzin ik niet zelf, het staat te lezen in het boekje Hoe werkt tegengif? waarin het Nederlands Dans Theater (NDT) zich zelfbewust maar misschien ook wat aanmatigend opwerpt als redder en pleisterplaats van esthetiek in een wereld van verderfelijke alledaagsheid. Maar het moet gezegd: het gezelschap heeft maar al te vaak recht van spreken. Zo ook het programma Said and Done van de jongelingendivisie van de groep, NDT2 gedoopt.

Choreograaf Stephan Toss haalt voor zijn choreografie Furious Angels, een wereldpremière, vooraleerst een citaat van de Franse schrijver en piloot Antoine de Saint-Exupéry aan: ‘What was my body to me? A kind of flunkey in my service. Let but my anger wax hot, my love grow exalted, my hatred collect in me, and that boasted solidarity between me and my body was gone.’

Thoss in een interview in het Haagse blad Uit: ‘Mijn engelen hebben aarde en zwaartekracht achter zich gelaten en creëren hun eigen energie.’ Het lichaam loszingen de ziel, dat is wat Thoss wil. En daarin slaagt hij wonderwel, ook bij het publiek.

Een prachtig toneelbeeld dat bestaat uit een carré die is opgetrokken uit verfrommelde vellen wit dundrukpapier, suggereert een wolkenpartij. Daarbinnen speelt zich een engelenstrijd af, een strijd om hun onzekere bestaan tussen zijn en niet-zijn – engelen zullen immers nooit incarneren – een zoektocht die gestalte krijgt in molenwiekende armen en bewegingen die vooral vanuit het bovenlichaam worden ingezet. Een esthetische choreografie.

Lieflijkheid ligt op de loer, maar gelukkig klinken er ook donderwolken. De dissonanten in het stuk worden ons aangereikt aan de hand van muziekkeuze. Een verrassende keuze met zelfs Beierse blaasmuziek en accordeonklanken, wellicht terug te voeren op zijn Duitse achtergrond. Zo won hij o.a. de Bayerische Theaterpreis 1999. Nogmaals Thoss: ‘De muziek wordt gespeeld op allerlei instrumenten die werken op lucht, zoals doedelzakken en harmoniums. Mijn eigen bewegingstaal waarin adem en de relatie tussen dans en lucht centraal staan, komen in dit stuk duidelijk naar voren.’

Said and Done van het Nederlands Dans Theater II

De overwegend blauwig witte belichting en de kostumering waarin hoofdzakelijk voor zwart-wit is gekozen, versterken het gevoel dat er zich een bovenaards drama zich voltrekt.
Hoe deze choreografie tot zijn gehele oeuvre verhoudt, kan ik niet beoordelen omdat ik niet eerder werk van hem zag. Thoss is namelijk artistiek leider van het ballet van de Staatsoper in Hannover, dat hij naar verluid een modern aangezicht heeft gegeven met surrealistische abstracte werken, komische balletten en nieuwe interpretaties van het ijzeren repertoire. Maar zeker is dat Thoss een prachtig werk heeft afgeleverd.

Ook Henrique Rodovalho’s Sob a Pele / Onderhuids is een wereldpremière en gaat volgens de maker over verlangen dat we verborgen houden. Rodovalho is een interessant figuur met een sportopleiding (vechtsport) achter de rug, en door pas op latere leeftijd toe te treden tot de wereld der dansante muzen. De Braziliaan is in zijn land artistiek leider van de Quasar Dance Company, een gezelschap dat een reputatie heeft hoog te houden daar waar het gaat om innovatie van de moderne dans. En het moet gezegd: zijn choreografie smaakt wat koppig naar Campari: een tikkeltje vreemd, en overigens volgens mij pas na een paar hele flessen misschien in de verte lekker.

Hij verloochent zijn afkomst niet. Allereerst is die Braziliaans, en dus horen we veelvuldig bossa nova-klankkleuren, voor de gelegenheid in een loungy jasje gestoken. Dat werkt vervreemdend, en ook de danstaal die Rodovalho erbij oproept wekt bevreemding. Soms is die taal komisch, dan weer wat pathetisch, vaak erg statisch – en nu en dan een tikkeltje uitdagend. Dat idioom is echter niet revolutionair, en het innovatieve wat Rodovalho op dat vlak toevoegt is hooguit wat hij een Braziliaanse manier van bewegen noemt.
Op mij had het in ieder geval nauwelijks vat. Alleen het slot overuigde, vooral omdat daarin al de dansers op het podium verschijnen.

Said and Done wordt gecompleteerd met het gelijknamige ballet van choreografenduo Lightfoot León, opgedragen aan Hans van Manen, dat zij in 2001 maakten voor het NDT2.
Het choreografenduo Paul Lightfoot en Sol León is sinds medio 2002 huischoreograaf van het Nederlands Dans Theater. Sinds 2003 is Paul Lightfoot tevens artistiek adviseur van het Nederlands Dans Theater, samen met Jiří Kylián.

Said and Done is na de twee voorgaande wereldpremières een soort van homecoming en een verademing.
Het is en blijft een prachtige, uiterst esthetische choreografie, perfect geënt op de lijven van de uitmuntende en buitengewone dansers van het NDT2. Waarmee in een klap de vorige twee choreografieën trouwens worden gerelativeerd.

Op muziek van Johann Sebastian Bach (o.a. Air) zijn we getuige van mijmeringen over vriendschap en verlangen en de schreeuwende realiteit van alledag.
En daarmee is de cirkel rond: tegengif, dat hebben we nodig. Het NDT is wat dat betreft huisleverancier of zou dat in aanleg voor iedereen moeten zijn.

Voorstelling: Said and Done.
Groep/Artiest: Nederlands Dans Theater 2.
Choreograaf: Paul Lightfoot en Sol León.
Music: Johann Sebastian Bach.
Costume design: Sol León.
Decor: Sol León.
Light design: Tom Bevoort.
Informatie: Voorstelling en Speellijst van Said and Done.