TheaterGuide.nl » Eric Korsten

De Graaf van Monte Cristo, van Het Nationale Toneel

Eric Korsten — Sun, 25 Mar 2007 11:37:11 +0000

Burgermansintrige of koninklijk eindspel?

De titel doet bij vrijwel iedereen een belletje rinkelen, maar niemand heeft het boek gelezen, op een enkele francofiel na, zo leert enige navraag. Mensen die het wel zeggen te kennen, verwijzen naar een van de verfilmingen die ze ervan gezien hebben. Met Dumas’ wereldklassieker De Graaf van Monte Cristo neemt het Nationale Toneel (NT) een toneelmarathon voor zijn rekening. Ga maar na: meer dan vijftienhonderd pagina’s literatuur verdeeld over twintig kalenderjaren, minstens honderd personages en een tiental locaties. Het terugschrijven daarvan tot een drieënhalf uur durend toneelspektakel is een bravourestukje.

Dumas’ verhaal speelt zich af tegen de achtergrond van een woelig (post-)Napoleontisch Frankrijk, is gesitueerd in burgermanskringen en verscheen aanvankelijk als krantenfeuilleton. Het is een redundante soap waarin alles met iedereen en overal samenhangt, maar die toch ook wel de wonderlijkste personages, voorvallen en intriges kent die die stukken ook tegenwoordig nog doorgaans bevolken en kenmerken. Zo dus ook in deze Graaf.

Het stuk laat zich dus moeilijk samenvatten, maar draait feitelijk om de lotgevallen van de kapitein van een koopvaardijschip Edmond Dantès, die voornamelijk door toedoen van de mensen om hem heen op een gevangeneneiland voor de kust van Marseille belandt. Daar zit hij vervolgens bijna vijftien jaar vast, zonder dat wie dan ook weet heeft van zijn bestaan. Na een onmogelijke ontsnapping, als gevolg van een erfenis van een medegevangene puissant rijk geworden, en door iedereen jaren eerder allang voor overleden gehouden, besluit hij tot een wraakactie. Daarbij gaat iedereen kopje onder in zijn ingenieus gesponnen web.

De vraag is wat de graaf van Monte Cristo (Stefan de Walle) wint met zijn wraakzucht. Als Albert de Moncerf (Diede Zillinger Molenaar) hem die vraag voorlegt en hem toebijt dat hij op een burgermansintrige uit is, antwoordt deze dat hem een koninklijk eindspel voorstaat. Maar dan wel eentje waarin hij het een en ander over het hoofd ziet.

Het stil doorbrengen van vier uur (inclusief een pauze) in een theaterzaal is geen sinecure. Ook in dit geval wordt de staat van het zitvlees duchtig in conditionele zin aangesproken. Maar daar staat tegenover dat er veel te genieten, te lachen en te huiveren valt, met als basis een fluwelen toneelbewerking. Werkelijk práchtige regievondsten, een meer dan schitterende rolbezetting, toneelspel om van met volle teugen van te genieten en ijzig mooie toneelbeelden.

En toch. Toch blijft het een lange zit. Er zijn namelijk naast de hoofdlijn die De Graaf tot onderwerp heeft, zoveel plots en subplots dat het al gauw een onoverzienbare kluwen van intriges wordt, die nog eens wordt versterkt doordat zowat alle acteurs dubbelrollen spelen. Dat komt de helderheid niet ten goede, vooral ook omdat iedere scène even belangrijk lijkt te zijn. Rustpauzes zijn er nauwelijks, het tempo is wat gelijkmatig. Bij een tegenwoordige maximaal te verstouwen spanningsboog van zo’n twintig minuten, dreigt het er al snel op uit te lopen dat een of meer sleutels die je worden aangereikt, je ontgaan.

Eigenlijk is dat kniesoren. Neem alleen al eens de acteurs. Een genuanceerde Mercedes (Camilla Siegertsz), een bijtend felle, ferme en overtuigende Fernando Mondego (Hajo Bruins), de droogkomische maar subliem gespeelde dommekracht Danglars (Vincent Linthorst), een vol blauw bloed gestoken Héloïse (Maureen Teeuwen) en een werkelijk onnavolgbare, wulpse, soepel schakelende, draaiende en wendende Hermine Danglars, glanzend vertolkt door Mirjam Stolwijk.

Daarmee steekt zij de hoofdrolspeler naar de kroon. Stefan de Walle speelt weliswaar de sterren van de hemel, maar kan mij in diepste wezen niet werkelijk overtuigen van zijn rol als deze Graaf. Vraag me niet waarom, misschien is het zijn soms beperkte motoriek, zijn postuur, de somtijds onnozele gelaatstrekken die hij laat verschijnen, maar waarschijnlijk meer nog door zijn Swiebertje-achtige uitwerking, en ook zijn Flodder-verleden weet hij bij mij maar moeilijk van zich af te schudden.

Maar die beoordeling is erg persoonlijk van aard en wellicht geen onoverkomelijk bezwaar. Ik hoop het maar, want deze voorstelling is het zien meer dan waard. Tip: lees de jeugdversie van het boek van tevoren, dan is er meer van het toneelspel en –beeld te genieten.

Eric Korsten

www.nationaletoneel.nl

Gezien:

De Graaf van Monte Cristo door het Nationale Toneel op zaterdag 24 maart 2007 in de Koninklijke Schouwburg, Den Haag. Regie: Johan Doesburg. Bewerking en dramaturgie: Sophie Kassies. Vormgeving: Niek Kortekaas. Kostuums: Dorien de Jonge. Muziek: Harry de Wit. Spelers: Stefan de Walle, Mirjam Stolwijk, Hajo Bruins, Pieter van der Sman, Vincent Linthorst, Dennis Rudge, Karien Noordhoff, Maureen Teeuwen, Kees Coolen, Camilla Siegertsz, Marijn Klaver, Diede Zillinger Molenaar en Rufus Hegeman.

Nog te zien:

wo 28 mrt t/m zo 1 apr: Den Haag, Koninklijke Schouwburg; wo 04 t/m za 7 apr: Arnhem, Musis Sacrum / Schouwburg Arnhem; wo 11 t/m za 14 apr: Utrecht, Stadsschouwburg; do 19 t/m zo 22 apr: Rotterdamse Schouwburg; wo 25 t/m za 28 apr: Breda, Chassé Theater; wo 02 t/m za 5 mei: Stadsschouwburg Amsterdam; do 10 t/m za 12 mei: Leeuwarden, Stadsschouwburg De Harmonie; wo 16 t/m za 19 mei: Maastricht, Theater aan het Vrijthof; wo 23 t/m za 26 mei: Stadsschouwburg Groningen; wo 30 mei t/m za 2 juni: Stadsschouwburg Eindhoven; wo 06 t/m za 9 juni: Den Haag, Koninklijke Schouwburg.

Gerelateerde Berichten:

TheaterGuide.nl © 2008
TheaterGuide.nl is een jonge en snelgroeiende informatie en recensie site over theater met als doel om om de lezers te informeren over theatervoorstellingen, nieuws en ontwikkelingen op het gebied van theater.

Heksenjacht, van Het Nationale Toneel

Eric Korsten — Sun, 04 Mar 2007 18:47:06 +0000

Het hek van de dam

Als hem door dominee Hale bij wijze van overhoring plots wordt gevraagd de tien geboden op te dreunen, stokt Procter eventjes bij nummer tien. De dominee annex inquisiteur kijkt hem doordringend aan. Dan herhaalt Procter nummer zes. Daar komt hij niet mee weg. Vanaf nu staat ij te boek als verdachte. Op termijn betekent het zijn nekslag.

De Coca-Cola-crisis die net voor het millennium België trof, was volgens de Belgische hoge raad voor de gezondheid één grote massapsychose. Een consument had in een blikje een kleurloze en sterk geconcentreerde dosis van een detergent aangetroffen. Al snel trokken internettende consumenten de conclusie dat colablikjes opgestapeld zijn in onhygiënische omstandigheden en dat als een rat op een colablikje plast dit de dodelijke ziekte leptospirose veroorzaakt. Een mythbuster was geboren en golfde door het land.

De waarheid was dat er in theorie een besmetting mogelijk is, maar dat het verpakken van de paletten met blikjes cola in uiterst hygiënische omstandigheden gebeurt. De raad: ‘Wat er in uw eigen kast gebeurt is natuurlijk uw zaak. Maar zelfs dan is een dodelijke afloop erg onwaarschijnlijk.’ Van belang is dat deze noodsituatie volgde op de belangrijke dioxinecrisis die even daarvoor de tongen had losgemaakt. En zo schoten de Belgen door. Massahysterie of mass psychological illness werd als oorzaak aangegeven door verschillende onderzoeksbureaus.

McCarthy

Popconcerten. Goebbels-achtige fakkeloptochten. De redevoeringen van Hitler. Het zijn uitingen van een en hetzelfde verschijnsel, als niet nuchter, niet rationeel denkende en tot kuddedieren verwordende gevoelsmensen, zich in een zetel laten leiden door almachtige autoriteiten. De heksenjacht in de jaren vijftig van de vorige eeuw door Joseph McCarthy in Amerika, valt in dezelfde categorie. Hetgeen zich in al deze fenomena voltrekt is een vast stramien: een of meer hoogwaardigheidsbekleders vrezen de toorn van hun eigen omgeving (het volk dat hen aanstelde) en besluit tot een nietsontziende tegenaanval door tegenstanders op hun zuiverheidsgraad in de leer te beoordelen.

Zie ook Bush. De tegenwerpingen in eigen land over de mate van onwaarschijnlijkheid van de aanval op de Twin Towers door moslim-extremisten, noopten hem tot een afleidingsmanoeuvre, namelijk het nemen van de maat van Irak. De basis was valselijke, gemanipuleerde informatie: ‘If you’re not with us, you are against us.’ Een Balkenende trapte er grootmoedig in.

Ook schrijver Arthur Miller ontkwam in de jaren vijftig van de vorige eeuw niet aan de fobische waanzin die werd opgetrokken door communistenjager McCarthy. Die stond aan het hoofd van een van overheidswege ingestelde onderzoekscommissie die moest nagaan wie van zijn landgenoten er communistische sympathieën op na hielden. Dat circus kon van start omdat er inderdaad bij het ministerie van buitenlandse zaken van dat land een lijst circuleerde van onbetrouwbare sujetten in overheidsdienst. Reden voor bezorgdheid waren echter niet zozeer het loyaliteitvraagstuk, maar veeleer dronkenschap of incompetentie.

Salem

In The Crucible, ooit vertaald als De Vuurproef, en nu op het toneel gebracht door Het Nationale Toneel onder de titel Heksenjacht, situeert Miller zijn stuk tegen de waargebeurde zeventiende-eeuwse achtergrond van een wat achterlijk gebleven plattelandsomgeving waar het draait om grootgrondbezit en stijfkoppige rechtlijnigheid in de leer van god. Het is het verhaal van de jonge, wilde Abigail, die na afgewezen te zijn in de liefde een hele gemeenschap te gronde richt. In het wilde weg beschuldigt ze mensen van hekserij, een zonde waarop in het strengchristelijke plaatsje Salem de doodstraf staat.

Gevolg: een krankzinnige reeks veroordelingen.

Hoewel Abigail misschien als aanstichtster kan worden aangemerkt, is zij niet de hoofdschuldige in het drama. Dat zijn vooral degenen die het tribunaal aanrichten, dat zijn de dorpsgenoten die elkaar het licht in de ogen niet gunnen, dat zijn de geloofsgenoten die zich laten ringeloren door hogere machten, dat zijn de jaknikkers uit lijfsbehoud. Vrijwel eenieder uit het dorpje heeft boter op zijn hoofd.

Zo ook de ooit met Abigail overspelige John Procter, die ter dood zal worden gebracht. Hij en dominee Hale lijken trouwens de enige zelfstandig denkende wezens te zijn die het stuk bevolken. Zij zijn werkelijk mensen van vlees en bloed, mensen die durven twijfelen en die twijfel durven uitspreken, daar waar anderen zich neerleggen bij de deus ex machina die hen treft, of er zelfs garen bij lijken te spinnen.

Regisseur Franz Marijnen neemt het stuk voor de tweede keer in zijn carrière ter hand. Begin jaren negentig voltooide hij een regie ervan bij het Schillertheater in Berlijn. Kennelijk heeft het stuk een groot effect op hem teweeggebracht. En het moet gezegd dat het keihard ons huidige tijdsgewricht aan de kaak stelt. Parallellen zijn er namelijk te over, met dank aan druk papegaaiende media en snelle communicatiemiddelen: Noord-Korea, taliban, hutu’s en tutsi’s – maar in eigen land ook Fortuyn en Wilders, of, op een geheel ander vlak, dopingzondaars in de sport.

Kanonnen

Marijnens Duitse versie ken ik niet – dus kan ik niet beoordelen welke regieaccenten en –opvattingen hij vijftien jaar liet prevaleren boven de huidige uitvergrotingen. Wel is duidelijk dat het spelerstableau dat hem omringt met aan de ene kant oudgediende zwaargewichten en anderzijds opkomend pril maar prachtig toneeltalent, hem de mogelijkheden verschaft tot een prachtig en rijk palet aan dramatische kleuren. daarbij is het een onverdeeld genoegen om gevestigde namen als Bram van der Vlugt, Rik van Uffelen, Peter Tuinman en Theo Pont gebroederlijk te zien strijden om de spreekwoordelijke eer. Maar ook om de meisjes te zien vlammen, met Rosa Mee (Mercy Lewis) en Pauline Greidanus (Mary Warren) als memorabele lichtpunten. Overigens zijn ook de andere rollen adequaat bezet, waarbij de rol van John Procter door Jochum ten Haaf meer dan vermeldenswaard is, evenals kort maar hevig die van Urmie Plein als zwarte voodooïste Tituba.

Losse eindjes

Verder heeft vertaalster Kristien Hemmerechts – te – keurig binnen de lijntjes van het oorspronkelijk stuk gekleurd, en er niet echt veel dramaturgische kracht aan toe weten te voegen. Tot slot is er het bezwaar dat het bij tijd en wijle wat wijdlopig is en wat traag op gang komt. Dat ligt behalve aan de regie waaraan het even wennen is, ook besloten in het stuk zelf, dat een ketenaansprakelijkheid laat zien. En dus zijn aan weerszijden van het speelvlak de acteurs permanent zichtbaar, als waren zij geloofsgetuigen en intriganten van hun eigen spel. Op het moment dat zij de arena betreden, treden ze ook in hun rol. Die keten van reacties is er ook de oorzaak dat een werkelijke held of antiheld ontbreekt. Er zijn zoveel verhaallijnen die mistig blijven – losse eindjes: wat gebeurt er met Abigail, waarom getuigt Mary eerst voor en daarna tegen Procter – dat het als kijker wat hachelijk is om in te zoomen want voor je het weet ben je de zoeker kwijt waarop je je hebt gericht. Maar goed – dat zou je juist intrigerend ook kunnen noemen.

Met Heksenjacht heeft de Haagse toneelgroep een mooie productie afgeleverd die stilletjes blijft knagen aan het geweten, die lichtjes beklijft. Het gezelschap laat eens te meer zien dicht bij de maatschappij van vandaag te staan en die als leidraad te nemen in haar keuzes.

Eric Korsten
fotografie: Leo van Velzen

www.nationaletoneel.nl

Gezien op zaterdag 3 maart Heksenjacht door Het Nationale Toneel, in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Van: Arthur Miller. Vertaling: Kristien Hemmerechts. Regie: Franz Marijnen. Dramaturgie: Karim Ameur. Spelers: Peter Tuinman, Jochum ten Haaf, Bram van der Vlugt, Rik van Uffelen, Wendell Jaspers, Pauline Greidanus, Antoinette Jelgersma, Theo Pont, Wim van den Heuvel, Manoushka Kraal, Peter Bolhuis, Urmie Plein, Tonje Langeveld, Nora Kretz, Kees van Lier, Rosa Mee en Femke Belmer.

Nog te zien:

Di 06 en wo 7 mrt: Amsterdam, Stadsschouwburg; do 08 mrt: Oss, Theater De Lievekamp; vr 09 mrt: Hoorn, Schouwburg Het Park; di 13 mrt: Gouda, Goudse Schouwburg; do 15 mrt: Waalwijk, Theater de Leest; vr 16 mrt: Arnhem, Schouwburg; za 17 mrt: Middelburg, Stadsschouwburg; zo 18 mrt: Bussum, Theater ’t Spant; wo 21 mrt: Doetinchem, Schouwburg Amphion; do 22 mrt: Drachten, Schouwburg De Lawei; di 27 mrt: Uden, Theater Markant; wo 28 mrt: Zoetermeer, Stadstheater; vr 30 mrt: Amstelveen, Schouwburg; za 31 mrt: Alkmaar, Theater De Vest; di 03 apr: Zutphen, Hanzehof; wo 04 apr: Hasselt, Cultureel Centrum; do 05 apr: Delft, Theater De Veste; vr 06 apr: Tilburg, Schouwburg en Concertzaal; di 10 apr: Den Bosch, Theater aan de Parade; wo 11 apr: Alphen aan de Rijn, Theater Castellum; do 12 t/m zo 15 apr: Den Haag, Koninklijke Schouwburg; di 17 apr: IJmuiden, Stadsschouwburg Velsen; wo 18 apr: Groningen, Stadsschouwburg; do 19 apr: Meppel, Schouwburg Ogterop; vr 20 apr: Zeist, Figi Theater; za 21 apr: Purmerend, Theater de Purmaryn; ma 23 t/m do 26 apr: Den Haag, Koninklijke Schouwburg; vr 27 apr: Winterswijk, Schouwburg De Storm; di 01 mei: Maastricht, Theater aan het Vrijthof; wo 02 t/m vr 4 mei: Den Haag, Koninklijke Schouwburg; di 08 mei: Lelystad, Agora theater; wo 09 mei: Utrecht Stadsschouwburg; do 10 mei: Den Helder, Schouwburg De Kampanje; vr 11 mei: Leiden, Schouwburg; za 12 mei: Roosendaal, Schouwburg De Kring; zo 13 mei: Rotterdam, Schouwburg; di 15 mei: Eindhoven, Stadsschouwburg; wo 16 mei: Veenendaal, Theater De Lampegiet; do 17 t/m za 19 mei: Den Haag, Koninklijke Schouwburg.

Gerelateerde Berichten:

Me, MySpace and iPod, van Boom Chigago

Eric Korsten — Wed, 07 Feb 2007 08:47:16 +0000

Bomvolle buik

Bierfeesten in Beieren, zittingsdagen die aan carnaval voorafgaan, Boom Chicago: het is pompen of verzuipen, en feitelijk één pot. Voorafgaand aan het carnaval zijn er zogeheten zittingen: bijeenkomsten waar het godganse dorp in het dorpshuis samenklit, aan lange tafels en achterovergehangen tegenover elkaar plaatsneemt, om er in aanwezigheid van de Raad van Elf en de plaatselijke Prinselijke Heerlijkheid te luisteren naar de lokale dorpsgek die ze een cabareteske spiegel voorhoudt. Een en ander gaat gepaard met een waanzinnige rookontwikkeling en stokstijf stilstaande alcoholdampen.

Dit soort feesten is kennelijk van alle tijden en streken, want ook in Chicago zijn ze schering en inslag. Boom Chicago heet de club – dat als thuishonk het Leidseplein te Amsterdam beschouwt. Daar is achter een pijpenlaatje verscholen een uit de kluiten gewassen zaal ingericht waar naar hartelust geslempt kan worden. Het bedrijfsfeestje vindt er zijn apotheose, het vrijgezellenpartijtje zijn promiscue stuiptrekkingen, en reisgezelschappen hun ultieme après-ski- of afscheidsavondje. Busladingen toeristen. In dergelijk gezelschap dat uit is op lachsalvo’s is het voor een regulier cabaretier moeilijk zich staande te houden, aan de andere kant gaat iedere opmerking whatsoever erin als koek.

Het thuishonk is nu uitvalsbasis voor een tournee die Boom Chicago door Nederland voert met hun show Me, MySpace and iPod. In onversneden Amerikaans-Engels wordt de moderne gedigitaliseerde consumptiemaatschappij tegen het licht gehouden en ondersteboven gekeerd. Nu eens door improvisaties a la Lama’s, dan weer aan de hand van sketches of publieksparticipatie. Maar altijd met de energie en de mentaliteit die ook stand-up comedy kenmerkt: vluchtig, krachtig, simpel en direct. Up-tempo, onder een behoorlijk geluidsvolume en met sporadisch gebruikmaking van videobeelden trekt een gesmeerde show voorbij terwijl links en rechts de salades en dessert om je oren vliegen. Een wat wonderlijke sfeer waarin de vijf spelers echter wonderwel prima overeind blijven.

Toch is het maar de vraag of de show ook stand houdt in de gewone theaterzalen in Nederland – daar waar geen bier of wijn gedronken mag worden, daar waar een opgestoken sigaret onmiddellijk tot een brandalarm leidt en waar het publiek het slang van de spelers niet bij voorbaat machtig is. En waar de aankleding, de ambiance heel anders is dan in hun Amsterdamse paleisje. Reden tot bezorgdheid is vooral de flinterdunne inhoud van de voorstelling die het alledaagse maar nauwelijks ontstijgt, ook al wordt er druk gerept over The New World Media Order. Nee, dan zijn wij Nederlanders met theatervoorstellingen van groepen als De Lama’s en bijvoorbeeld Op Sterk Water echt wel wat verwend geraakt – hoewel Boom Chicago als outsourcers van dit genre er al in 1993 in Amsterdam mee begon. Boom Chicago is dan ook vooraleerst Booming (e-)Business.

Eric Korsten

www.boomchicago.nl

Gezien:

Me, MySpace and iPod door Boom Chicago op za 3 februari 2007 in het Leidseplein Theater te Amsterdam.

Nog te zien:

Vr 9 feb: Theater Zuidplein, Rotterdam; do 22 mrt: De Salon, Vlaardingen; di 27 mrt: Diligentia, Den Haag; za 14 apr: Schouwburg Het Park, Hoorn; za 21 apr: Figi Theater, Zeist.

Gerelateerde Berichten:

Phaedra’s Love, van Nationale Toneel

Eric Korsten — Sat, 03 Feb 2007 11:26:35 +0000

Een orgie van vuistneukers

Choqueren is een kunstvorm. Dat wisten de oude Grieken al, die vrijwel al hun goden vrijelijk lieten strooien met de meest lugubere verwensingen ten aanzien van elkaar. Familiegenoot of niet, dat maakte daarbij geen zier uit. Maar tegelijkertijd is in al die verhalen zowat de hele menselijke psyche samengebald.

Neem nou zo’n typetje als Phaedra. Ze vat een hopeloze liefde op voor haar stiefzoon Hippolytus. Als haar man Theseus een paar nachtjes niet thuis is, ziet ze haar kans schoon. Maar Hippolytus ziet niets in haar. Danig gekrenkt vertelt Phaedra later aan Theseus dat Hippolytus haar heeft geprobeerd te verkrachten. Daarmee is de toorn van Theseus gewekt. Op zijn vlucht ontkomt Hippolytus niet aan de toorn der goden, en komt om. In kort bestek is dat het verhaal zoals de Grieken – beter gezegd Euripides – het deden.

Bij Het Nationale Toneel zien we een op sex beluste Phaedra (Marie-Louise Stheins) en een aan de buitenkant lethargisch-onverschillig ogende Hippolytus (Merijn de Jong). Zijn trofee is een afstandsbediening waarmee hij zijn uiterst beperkte leefwereld en blikveld naar zijn hand denkt te kunnen zetten.

De tekst van dit stuk is van de hand van Sarah Kane en is Phaedra’s Love gedoopt. Deze Britse schrijfster sloeg op 28-jarige leeftijd de hand aan zichzelf. Die donkere aard uitte zich ook in haar werk, dat vaak extreem in woord en geweldsuitingen is, waarin mensen duizend procent tegenover elkaar staan. De woorden kut en neuken zijn dan ook bepaald gemeengoed. En ook de beelden laten maar weinig aan de verbeelding over. Terwijl de muziekkeuze teruggrijpt op die van de zwartgetinte No Future en New Wave van rond de beginjaren tachtig, met daarbij het onvermijdelijke Joy Division – waarvan (ook al) de zanger zich op jonge leeftijd van zijn leven beroofde.

De keuze voor de jonge Duitse regisseuse Susan Kennedy leidt ertoe – tenminste toch in dit geval – dat al dat geweld en de donkere zelfkant al te zeer zijn gaan overheersen. Het getoonde geweld lijkt een doel geworden in plaats van een middel.

Daarmee is niet gezegd dat het een krachteloos stuk zou zijn – en al zou dat, dan nog is het een nobel gebaar van Het Nationale Toneel om jong regietalent kansen te bieden om zich te ontwikkelen. Wat beklijft is een erg flexibel en soepel spelende Marie-Louise Stheins, en een zich bij vlagen explosief uitende, maar vooral flegmatische Merijn de Jong.

Choqueren op het toneel is niet gemakkelijk in tijden van ranzige moord- en executiefilmpjes op internet en iPods. Onze drempel voor geweld is er alweer aanzienlijk door verhoogd. Daarom ook is het jammer dat er zoveel geweld te zien is in het stuk. Ik begrijp dan ook niet goed wat Susanne Kenndy ons wil vertellen. Gaat het soms om het choqueren an sich? Is het een commentaar op onze van geweld vervulde samenleving? En dan is er nog altijd dat grijzebollenpubliek van Het Nationale Toneel dat het allemaal weer hoofdschuddend beziet en lijdzaam ondergaat, maar het volgend seizoen toch even zo vrolijk weer komt kijken. Ik geloof dat daarom ook deze productie zijn doel voorbijschiet. Jammer. Misschien dan maar eens in jongerencentra gaan spelen?

Eric Korsten

www.nationaletoneel.nl

Gezien:

Phaedra’s Love van Sarah Kane door Het Nationale Toneel. Vertaling: Oscar van Woensel. Regie: Susanne Kennedy. Spelers: Marie-Louise Stheins, Merijn de Jong, Annelien van Binsbergen, Jobst Schnibbe, Ben Ramakers en Flip Filz.

Nog te zien:

Za 03 feb: Den Haag, Theater aan de Haven; ma 05 feb: Groningen, Het Kruithuis; di 06 feb: Meppel, Schouwburg Ogterop; do 08 feb: Haarlem, Toneelschuur; za 10 feb: Utrecht, Stadsschouwburg Utrecht; do 15 feb: Enschede, Theater Concordia; do 22 feb: Amsterdam, Bellevue; vr 23 en za 24 feb: Amsterdam, Bellevue; do 01 mrt: Den Bosch, Theater aan de Parade; za 03 mrt: Nijmegen, Lux Theater; do 08 mrt: IJmuiden, Witte Theater; wo 14 t/m za 17 mrt: Den Haag, Theater aan de Haven.

Gerelateerde Berichten:

Het Eiland

Eric Korsten — Fri, 02 Feb 2007 10:27:22 +0000

Van binnen opgegeten

‘Wie geen landschap heeft moet er zelf maar een samenstellen.’ Dat is precies wat schrijfster en beeldend kunstenaar Merapi Obermayer deed in de autobiografisch getinte roman Insulinde’s dochter (2001). Daarin beschrijft zij het leven van Mira.

1947. Terwijl Indonesië bezeten lijkt door de revolutie, komt Mira ter wereld in Pelantungan op Java. Maar haar ouders gingen ook gebukt onder de last van het kolonialisme. Beiden groeiden op in vreemde handen. De een als vondeling, de ander los van zijn moeder bij paters in Bogor. Mira’s ouders weekten het linnen van bibliotheekboeken, en maakten daar haar eerste kleertjes van.

In 1952 arriveert de kleine Mira met haar familie in Nederland. Ze groeit geïsoleerd op, want ze komt terecht in een katholiek internaat, terwijl in de leprakolonie op de Veluwe haar moeder haar zieke vader verzorgt. Ook Mira groeit dus op in vreemde handen. Maar met steentjes, stukjes papier en uitstapjes bouwt ze in het internaat als het ware haar eigen universum – en zo een draaglijk heden. Toch raakt ook zij, net als veel kinderen in het internaat, uiteindelijk de macht over haar stuur kwijt. Ze loopt weg en raakt zwanger – maar keert terug naar het internaat. Haar kind moet ze later noodgedwongen afstaan, waardoor ook dit kind ‘in vreemde handen’ wordt grootgebracht.

Insulinde’s dochter is op dit moment onderwerp van een gestileerde theatrale vertelling in een regie van Patrizia Filia – zij verwierf enige bekendheid met Ik, mijn Rozentuin in 2004 – bij De LuiaardVrouwe, onder de titel Het Eiland. Gestileerd inderdaad, maar ook wat omfloerst, zlefs tam – en bij momenten wat hermetisch en raadselachtig. Dat laatste doet zich nogal eens in de tekstbewerking voor.

Bovenal is het stuk op een of andere manier een erg Haagse, wat Appelse voorstelling geworden. De invoelbare leegte en de enorme eenzaamheid worden in het toneelbeeld treffend en eenvoudig verbeeld: dat is geheel kaal en totaal zwart, met werkelijk niets dat de aandacht ook maar enigszins kan afleiden. Videoprojecties zijn uiteindelijk geschrapt. Er is geen muziek te horen – het lichtontwerp is sober en adequaat. Dat mag alles bij elkaar een integere keuze heten, eerlijk en zonder effectbejag of opsmuk, maar dat maakt het stuk wel wat zwaar te verteren.

Gelukkig staat daar zo nu en dan fijn acteerspel tegenover. Naast een verteller die als smeermiddel dient (Michael Driebeek van der Ven) is er een evenwichtig gespeelde moederrol door Tatiana Radier, en een interessante dochter (een mooie verbeelding door een talentvolle Lottie de Bruin).

Het stuk roert heel wat zaken aan, zoals de cultuurcombinatie van Indonesisch en Joods-Europees, die pijnlijk te noemen is. In de verte is ook hoorbaar dat indertijd de Nederlandse samenleving het verdriet van Mira’s ouders afwees, tegen de achtergrond van Europese oorlogsslachtoffers, en die uit de Japanse kampen. Verder is er nog de moeder/dochter-relatie en het feit dat het gezin zich opnieuw staande moest houden in een voor hen vreemde omgeving. Daarmee is Het Eiland ook een stuk dat de actualiteit niet schuwt.

De eenzaamheid en ontheemding die het leven bepaalde van Mira’s ouders gaven ze weer door aan hun dochter, en staat in zekere zin model voor talloze immigranten die hier verder willen – of op een of andere noodgedwongen moeten, zoals in het geval van Mira en haar ouders.

Eric Korsten

www.deluiaardvrouwe.nl

Gezien:

Het Eiland naar Insulinde’s dochter van Merapi Obermayer door De LuiaardVrouwe op do 1 feb (try-out) in Theater aan het Spui, Den Haag. Vertaling: Jehanne Hulsman. Tekst en regie: Patrizia Filia. Spelers: Michael Driebeek van der Ven, Tatiana Radier en Lottie de Bruin.

Nog te zien:

Den Haag, Theater aan het Spui: vr 2 feb (première) en za 3 feb; Dordrecht, Theater Inter Amicos: zo 4 feb; Rotterdam, Theater Zuidplein: do 15 feb; Amsterdam, Podium Mozaïek: za 17 en za 18 feb; Zwolle, Schouwburg Odeon: zo 25 feb; Helmond, Annatheater: zo 4 mrt; Assen, Theater De Kolk: zo 11 mrt; Arnhem, Schouwburg Arnhem: za 17 mrt; Utrecht, Schouwburg Utrecht: vr 30 mrt.

Gerelateerde Berichten:

Burger, van Andre Manuel

Eric Korsten — Wed, 24 Jan 2007 12:24:30 +0000

Feest der herkenning

Is het eens feest, dan wil André het weten ook. Een stijlvolle opening met klaterend applaus door het publiek, dat bij voorbaat zijn voeten kapotbeukt op de rangen, dat is wel zowat het minste voor deze man die zijn tiende voorstelling presenteert. En als dat niet vanzelf lukt, dan wil hij zonodig best even wachten met zijn opkomst. Tijd zat immers. En makkelijk verdienen zo.

Manuel is een gelauwerd cabaretier. Zo won hij in 2003 de cabaretprijs van de theaterdirecteuren, die hem in 2005 nog eens op hun shortlist zetten. Een tiental jaren eerder werd zijn talent al gezien, toen hij de Juryprijs won van het leids Cabaret festival 1990.

Hij is een cabaretier die het niet moet hebben van tv-bekendheid. Het is een beetje giswerk, maar het lijkt erop dat tv-bazen zijn heldhaftige en rauwe cynisme niet lusten, of dat in ieder geval hun publiek niet durven voorschotelen.

Dat is een interessante positie voor Manuel. Als prijswinnaar en vooral door hard werken heeft hij een trouw publiek aan zich weten te binden en dat uit te breiden. Anderzijds is hij niet gebonden aan hooggespannen en geijkte publieksverwachtingen die voortkomen uit zulke tv-optredens. Intussen heeft hij zich kunnen ontwikkelen tot een onder collega’s toonaangevend cabaretier die misschien enigszins in de luwte, maar toch onvervalst en snoeihard weet uit te halen op het podium.

In Burger neemt André op het oog wat gas terug. Een feest is immers gebaat bij vrolijkheid. En dus zijn er slingers in alle kleuren van de regenboog, en van voren tot achter, die vanuit de hoogte op het podium neerdalen. Een André zelf heeft zich ook alleszins feestelijk uitgemonsterd. Aan hem zal het niet liggen vanavond, dat is zijn boodschap.

Toch komt zijn feestje niet helemaal goed van de grond. Dat is voor een deel kennelijk ook de bedoeling. Hoewel hij nog altijd grossiert in scherp gekruide maatschappelijke en politieke thema’s, zijn die op een doorsnee blij feestje natuurlijk niet usance. Dat beseft ook zijn gehoor, dat daarop natuurlijk wat ongemakkelijk en oncomfortabel wordt en met loeiende oortjes wacht op de volgende steek onder water die hij aflevert.

Manuel grijpt daarbij ook voor een groot deel terug op oud, al te oud zeer. Op Fortuynlijke zaken bijvoorbeeld. Die erin gaan als koek, natuurlijk – maar die bij u, en bij mij, en kennelijk toch nog altijd vooral bij hém hun sporen hebben nagelaten, en bij hem nog steeds hoorbaar diep trekken. Maar voor een cabaretier die de politieke actualiteit op de hak neemt is het wat pover om nu nog aan te komen zetten met de zoveelste variant op de LPF. Manuel kan het nog altijd wel, dat venijnig vingerwijzen. Luister maar eens naar de columns die hij maakt voor Radio 1 op zondagmorgen bij de Ikon, en die ook te beluisteren zijn op het web.

Manuels feestje bloedt een beetje dood. En dat is jammer voor een man die inderdaad zijn tiende voorstelling graag van een gouden randje zou voorzien.

Eric Korsten

www.maneman.nl

Gezien:

Burger door André Manuel op zaterdag 20 januari 2007 in de Goudse Schouwburg te Gouda.

Nog te zien:

24 jan: ’t Kielzog, Hoogezand-Sappemeer; 25 jan: Theater Griffioen, Amstelveen; 26 jan: Zaantheater, Zaandam; 31 jan: Theater Junushoff, Wageningen; 1 fb: Theater Zuidplein, Rotterdam; 2 feb: Gryphus, Vierlingsbeek; 3 feb: Werkgroep Cultuur Alkemade, Roelofarendsveen; 6 feb: Stadsschouwburg, Groningen; 8 feb: Lochemse Schouwburg; 9 feb: S.C.C. De Schakel, Heerhugowaard; 14 feb: Theater De Muzeval, Emmen; 16 feb: JC Solution, Hillegom; 17 feb: De Kampanje, Den Helder; 24 feb: De Meervaart, Amsterdam; 28 feb: Theater ’t Mozaiek, Wijchen; 1 maart: Theater de Fransche School, Culemborg; 2 maart: Theater Schuurkerk, Maassluis; 3 maart: Theater De Vest, Alkmaar; 8 maart: Theater a/h Vrijthof, Maastricht; 9 en 10 maart: Schouwburg, Tilburg; 13 maart: C.C. De Maaspoort, Venlo; 16 maart: Theater Castellum, Alphen aan den Rijn; 23 maart: Leidse Schouwburg; 24 maart: Stadstheater De Tobbe, Voorburg; 29 maart: Theater de Veste, Delft; 30 maart: Schouwburg, Amstelveen; 31 maart: C.C. De Schattelijn, Geertruidenberg; 6 april: Schouwburg, Arnhem; 7 april: Het Posthuis Theater, Heerenveen; 11 april: Theater aan de Schie, Schiedam; 13 april: Isala Theater, Capelle aan den IJssel; 14 april: C.C. Cascade, Hendrik-Ido-Ambacht; 18 april: Stadsschouwburg De Harmonie, Leeuwarden; 20 april: C.C. De Stoep, Spijkenisse; 21 april: Spoortheater, Nijverdal; 25 april: Munttheater, Weert; 26 april: Stadstheater De Bond, Oldenzaal; 5 mei: Stadsschouwburg, Eindhoven; 10 mei: Chassé Theater, Breda; 22 en 23 mei: De Goudse Schouwburg, Gouda; 25 mei: Theater ’t Spant, Bussum.

Gerelateerde Berichten:

Dat zal je nog verbazen, van Pieter Derks

Eric Korsten — Thu, 30 Nov 2006 16:02:34 +0000

Een retroactieve schavuit

Hij oogt als een vrijwel onbeschadigde tiener, maar is stiekempjes toch al een twen; hij weet zonder blikken of blozen de weemoed van de collectieve autoloze zondagen uit de vorige eeuw te schetsen, en duikt uiteindelijk de oergeschiedenis in. Een leven in eenvoud, dat is wat Pieter Derks in Dat zal je nog verbazen nastreeft. Hij kijkt daarom uit naar een wereld die als een groot uitgevallen camping zou moeten zijn. Met een soort van hondjes waarmee je je gespeerde beren kunt verplaatsen, en met handige bootjes om de rivier over te steken. Meer heb je niet nodig, toch. Azië is dan het tentenkamp, en met een toiletsectie die dan – vooruit – die dan maar voor Afrika door moet gaan.

Deze jonge snotaap is een bravouremannetje van de goeie soort. Hoewel hij wat ieltjes en slungelig oogt, en z’n retrolook en kuif hem het schattige van de allerideaalste schoonzoon opleveren, geeft hij ze van katoen, deze schavuit. Zonder te choqueren treft hij de spijker op z’n kop, bij hem geen opgefokte polonaise van loslopend rapaille, maar goed uitgewerkte (denk-)beelden die hij in lekker lopende, maar vooral oorbare taal te berde brengt.

Origineel in zijn aanpak, het aansnijden van de onderwerpen, of in zijn liefdesliedjes is hij niet bijster, maar hij weet alles met zo’n vertederende genegenheid te brengen, dat je uiteindelijk toch in hem gelooft.

Pieter Derks is weer zo’n typische loot aan de toch al rijkelijk opgetuigde boom van de Koningstheateracademie in Den Bosch. Volleerd cabaret van de goeie, ouwe, vakkundige soort: conferencetje, liedje en dat nog ’n paar keer heen en wee – maar wel met een rode draad erin en een warm en losjes neerdalend engagement.

Voorstelling: Dat zal je nog verbazen.
Speler: Pieter Derks (www.pieterderks.nl).
Regie: Jessica Borst.
Gezien: Op woensdag 29 november 2006 in Theater PePijn, Den Haag.
Nog te zien: Do 30 nov: Den Haag, Theater PePijn; 02 dec: Dordrecht, Schouwburg Kunstmin; vr 08 dec: Vierlingsbeek, Gryphus; di 12 dec: Utrecht, Blauwe Zaal; vr 15 dec: Drunen, De Voorste Venne; do 21 dec: Apeldoorn, Orpheus; vr 22 dec: Zwolle, Papenstraattheater; za 23 dec: Zaandam, Zaantheater; wo 10 jan: Harderwijk, CC Harderwijk; do 11 jan: Hengelo, Rabotheater; vr 12 jan: Hilversum, Theater Achterom; do 18 Nieuwegein, Theater De Kom; vr 19 jan: Cuijk, Schouwburg; di 23 jan: Venray, Schouwburg; vr 26 jan: Leeuwarden, De Harmonie; za 27 jan: Gorinchem, ’t Pand; vr 02 feb: Groningen, Kruithuis; za 03 feb: Maassluis, Schuurkerk; wo 07 feb: Amstelveen, Schouwburg; do 08 feb: Sint Oedenrode, Mariendael; vr 09 feb: Alphen aan den Rijn, Parktheater; vr 16 feb: Capelle aan den IJssel, Isala Theater; za 17 feb: Medemblik, Bon Theater; do 22 feb: Emmen, De Muzeval; vr 23 feb: Roelofarendsveen, O.J.S. Splotsz; di 27 feb: Wageningen, Junushoff; wo 28 feb: Waalwijk, Theater De Leest; do 01 mrt: Valkenswaard, De Hofnar; vr 02 mrt: Dongen, De Cammeleur; za 03 mrt: Berlicum, Dorpsherd; do 08 mrt: Nuenen, Het Klooster; vr 09 mrt: Hoogerheide, Kloosterhof; za 10 mrt: Druten, Agoratheater; do 15 mrt: Amstelveen, De Griffioen; vr 16 mrt: Heerenveen, Posthuis; za 17 mrt: Someren, De Ruchte; wo 21 mrt: Velp, Kunsthuis 13; do 22 mrt: Delft, Theater de Veste; vr 23 mrt: Woerden, Theater de Kloostertuin; za 24 mrt: Culemborg, De Fransche School; do 29 mrt: Nijmegen, Theater LUX; vr 30 mrt: Weert, Munttheater; do 05 apr: Heesch, De Pas; vr 06 apr: Rijswijk, Schouwburg; wo 11 apr: Beverwijk, Kennemer Theater; do 12 apr: Rotterdam, Theater Zuidplein; do 19 apr: Huizen, De Boerderij; vr 20 apr: Tilburg, Schouwburg; do 26 apr: Alkmaar, De Vest; vr 27 apr: Breda, Chassé Theater; do 10 t/m za 12 mei: Amsterdam, De Kleine Komedie; di 15 mei: Naaldwijk, De Naald; vr 25 en za 26 mei, Den Bosch, Koningstheater; di 12 juni: Eindhoven, Stadsschouwburg.

Gerelateerde Berichten:

Maria Stuart, van het Nationale Toneel

Eric Korsten — Sat, 18 Nov 2006 11:49:04 +0000

Maria Stuart, van het Nationale Toneel

Volksempfinden

Is ze smekelinge of wrekelinge?

Tergend langzaam, alsof haar piepende knieën jaren geleden al vastgeroest zijn gaan zitten, knielt de ex-vorstin nederig voor haar oudere zus. De katholieke Maria Stuart, gewezen vorstin van Schotland, week uit naar het protestante Engeland nadat ze haar echtgenoot vermoordde. Ze werd daarop onmiddellijk gevangen gezet door Queen Elizabeth I, niet alleen vanwege de misdaden die ze beging, maar vooral uit angst dat ze als tweede in de lijn, aanspraak zal maken op diens troon. De strijd eindigt in zekere zin onbeslist: Maria Stuart wordt ter dood veroordeeld, Elizabeth blijft in tweestrijd achter, verscheurd, verbitterd en totaal vereenzaamd.

Een historisch, zestiende-eeuws conflict tussen twee prominente vrouwen uit de West-Europese geschiedenis tegen de achtergrond van een religieus conflict dat ook en vooral het Engelse volk bezig hield. Elizabeth tekent met trillende veer het doodvonnis van haar zus, onder druk van het volk – zo houdt ze zichzelf voor.

De strijd tussen belangengroepen eindigend in burgeroorlogen is van alle tijden: katholieken versus protestanten, preciezen vs. rekkelijken, soennieten tegenover sjiieten, autochtonen contra allochtonen, adam & eva: politiek (lees: macht) is eeuwigdurend en eindeloos. Ook op alledaags formaat zoals tussen baas en diender, ouder tegen kind, Bush vs. Balkenende, Ajax tegen Feijenoord. Of in abstracte zin: ethici versus esthetici.

Dat alles maakt dit stuk van toneelschrijver, dichter en filosoof Friedrich von Schiller (1759 – 1805) interessant, juist omdat het actuele vragen oproept. Het is ook in theatrale zin boeiend, want ook hartstocht, macht, de balans tussen rechtspraak en humanisme – en de onderliggende jaloezie tussen beide vrouwen komen voluit aan bod. En het is een van de weinige stukken uit het aloude repertoiretoneel waarin vrouwen de dragende rollen vertolken – en dus diametraal tegenover elkaar staan.

Schiller was bevriend en werkte samen met Goethe. Hij schaarde zich achter het vrijheidsdenken van Kant, die voor een menswaardig bestaan voor iedereen pleitte en van opvatting was dat dienstbaarheid aan het volk een groot goed is. Schiller meende dat theater allereerst een moreel instituut is. In zijn werk sloeg hij aanvankelijk een revolutionaire toon aan: streven naar vrijheid en gelijkheid, het afwijzen van willekeur en onrechtvaardigheid. In later jaren was hij gematigder. Schillers ging uit van de schoonheid, volgens hem een bijzondere vorm van vrijheid in de natuur. Hij zoekt naar een toestand van de mens waarin de moraal niet meer nodig is: de eenwording van natuur en rede is zijn Nirvana.

Het is dus nogal wat, dat wat Schiller in zijn toneelstuk stopt. En dan is er nog de regisseur die er ook zo zijn bedoelingen mee heeft. Appel-vader Erik Vos in dit geval, vernieuwer avant la lettre, liefhebber van een fysieke benadering van toneel – en dan nu neergestreken bij het salonfähige, nog steeds erg Haagse Nationale Toneel. Hij heeft er een Goyaans kostuumdrama van gemaakt, geënt op de etsenserie Caprichos waarin hij geesten en demons uitstrooit over de mensen – en verplaatst Vos het stuk en passant naar het tijdperk van de Franse revolutie. Het is een zorgvuldige keuze, een te billijken keuze ook, die ertoe leidt dat de strijd tussen de twee vrouwenmajesteiten goed tot zijn recht zou kunnen komen. Zou, want het lukt net niet helemaal, ondanks Vos’ evenzo zorgvuldige, nauwkeurige regie. Het stuk is immers ook een strijd tussen een grande dame van het toneel (Elizabeth, gespeeld door Will van Kralingen) en een aankomende erfgename en jeunesse (Maria Stuart, gestalte gegeven door Mirjam Stolwijk). En daar waar Stolwijk excelleert en overtuigt, sleurt en wankelt en invoelbaar een mooie kwetsbaarheid en gelaagdheid aan de dag weet te leggen, de status van martelares aannemend; daar blijft Will van Kralingen – in het verleden speelde zij ooit de rol van Maria Stuart, met Anne-Wil Blankers als koningin – wat al te zeer aan de buitenkant spelen. Ze acteert vooral met haar ogen. Maar het lijkt alsof haar gelaat, haar lichaamshouding, haar expressie op een of andere manier verder niet willen meewerken. En dus blijft Elizabeth een wat platte, oppervalkkige vrouw en intrigante, die haar zus genadeloos en bijna gewetenloos de dood injaagt, en krijgen we maar weinig inzage in de kolkstroom van vragen die toch aan haar moeten knagen: is ze slaaf van haar volk, moet het vonnis worden voltrokken of kan het nog worden afgewend, houdt de graaf van Leicester nu wel of niet echt van haar.

Het is jammer dat ze niet de toppen van haar kunnen bereikt, maar het stuk is toch zeer de moeite waard. Niet alleen vanwege het genoemde, genoeglijk prachtige spel van Stolwijk, maar er wordt sowieso heel aardig geacteerd, zijn de kostuums oogverblindend en is het toneelbeeld van een aansprekende eenvoud. Centraal erin staat een draaiplateau waarmee Vos verschillende gezichtspunten verbeeldt, die telkens weer een andere blik en perspectief op de zaak geven. Al is ook die bedoeling naar mijn smaak niet helemaal uit de verf gekomen – toch intrigeert dit element en treft het ook de eenvoud en helderheid die Vos erin heeft gelegd. Zijn filmische benadering van toneel werkt ook hier prettig en overzichtelijk. Minpuntje is nog ook het gebruik en het type van de muziek wat al te nadrukkelijk bombast oproept. Stolwijk blijkt daartegen gelukkig het juiste contragewicht.

Eric Korsten

www.hnt.nl

Gezien:

Maria Stuart van Friedrich von Schiller door Het Nationale Toneel op vrijdag 17 november 2006 in de Koninklijke Schouwburg, Den Haag. Vertaling: Gerrit Kouwenaar. Regie en tekstbewerking: Erik Vos. Spelers: Will van Kralingen, Mirjam Stolwijk, Stefan de Walle, Hubert Fermin, Peter Bolhuis, Bob Schwarze, Mark Kraan, Rick Nicolet, Peter Bolhuis en Wim Meeuwissen. Kostuums: Elena Mannini. Muziek: Matthijs Vos (geen toeval).

Nog te zien:

Za 18 nov t/m zo 03 dec: Den Haag, Koninklijke Schouwburg; Wo 06 t/m za 23 dec: Amsterdam, Compagnietheater; Ma 25 t/m Za 30 dec: Den Haag, Koninklijke Schouwburg; Wo 10 t/m za 13 jan 2007: Eindhoven, Stadsschouwburg.

Gerelateerde Berichten:

Doggy Pucnh, van Brokstukken

Eric Korsten — Fri, 17 Nov 2006 09:43:41 +0000

Doggy Style kwadraat

Doggy Punch? Dat is Doggy Style kwadraat.

Ave: De drie jongeheren van Brokstukken drongen in 2005 door tot de finale van het Leids Cabaret Festival. Een jaar eerder hadden ze elkaar bij het maken en op het podium weerwoord gegeven in de voorstelling INRI van de Bloeiende Maagden. Daar vonden ze elkaar opnieuw, nadat ze uitgewaaierd waren na hun afstuderen als acteur aan de Utrechtse Hogeschool voor de Kunsten.

Koud een jaar later staan ze garant voor een onbekommerd en avondvullend avondje lacherij voor bijkans uitverkochte zalen.

In de grote hoeveelheid bijna over elkaar heen buitelende sketches, fragmenten, acts en soms stijloefeningetjes overladen met slapstick en kolkende, dwarse humor mét rafelrandjes, knopen ze op weinig meer dan briljante wijze de ogenschijnlijk losse eindjes aan elkaar. Hun zoete invallen zijn inderdaad als brokstukken – niet altijd mooi afgewerkt, en het trio kiest ervoor om er vooral ook geen geforceerd einde aan te breien. Hun bedenksels zijn leuk zolang ze inderdaad leuk zijn, zo beseffen ze zelf meer als wie dan ook. Die houding leidt ertoe dat we van de hak op de tak springen, zappend van quizmaster tot studio sport-verslaggever, van een ledenvergadering tot de oeroude geschiedenis van het cabaret.

Ze leunen daarbij op hun fenomenale beheersing van lichaam en vooral van hun soepele gezichtsspieren én onweerstaanbaar, onnavolgbaar toneelspel. Zo geven ze ieder sketchje of typetje precies die lading of zeggingskracht mee die je steeds weer laat grinniken. En steeds weer grinniken: dat ingehouden lachen, dat moet er een keer uit. En dus zitten we langzaam maar zeker vrijwel schaterlachend en met gloeiende oortjes te kijken en luisteren naar zoveel inhoudelijke onnozelheid. Het is alsof je door een gestileerd heuvellandschap reist, met steeds weer verschuivende horizonten. Spectaculair is zo’n landschap niet, maar wel altijd vol adembenemende, subtiele veranderingen. Dat is Brokstukken ten voeten uit, leunend op en lenend van het beste uit het variété en absurdistisch cabaret. Nieuw of revolutionair is het genre niet, maar Brokstukken weet het bijna tot in perfectie te stileren.

Op het domein van het ongerijmde cabaret is er de laatste jaren een hele stroom van vaak uiterst aangenaam werk op gang gekomen, zowel in Vlaanderen als in Nederland. Brokstukken behoort zonder omwegen tot de top van dit genre. Na Brokstukken lijkt alles saai, claimen ze in hun aanprijzingen. Laten ze daarin nog gelijk hebben ook: ongehoord leuk. Met dank ook aan de sturende hand van Titus Tiel Groenestege, die zich meer en meer opwerpt als beschermhoeder van een genre dat hij zelf als geen ander vorm gaf in Frisse Jongens en in duovorm met Han Römer.

Chapeau. Amen.

Eric Korsten

www.brokstukken.nl

Gezien:

Doggy Punch door Brokstukken op donderdag 16 november 2006 in Theater de Veste, Delft (premiere). Concept, tekst en spel: Chis King Perryman, Arjan Smit en Korneel Evers. Eindregie: Titus Tiel Groenestege.

Nog te zien:

21 nov: De Nieuwe Doelen, Gorinchem; 23 nov t/m 25 nov: De Kleine Komedie, Amsterdam; 30 nov: Schouwburg De Kring, Roosendaal; 1 dec: Schouwburg, Tilburg; 4 dec: Schouwburg Ogterop, Meppel; 7 dec: De Kampanje, Den Helder; 8 dec: De Tamboer, Hoogeveen; 13 en 14 dec: Stadsschouwburg, Utrecht; 5 jan 2006: Theater De Purmaryn, Puermerend; 10 jan: Schouwburg Het Park, Hoorn; 12 jan: Theater De Kattendans, Bergeijk; 17 jan: C.C. Cascade, Hendrik Ido Ambacht; 18 jan: Theater De Kom, Nieuwegein; 19 jan: Posttheater, Arnhem; 23 jan: Theater a/h Vrijthof, Maastricht; 26 jan: Parkexpressie, Alphen aan den Rijn; 27 jan: Den Herd, Bladel; 2 feb: S.C.C. De Schakel, Heerhugowaard; 7 feb: De Lawei, Drachten; 8 feb: Theater Zuidplein, Rotterdam; 9 feb: Theaterkerk, Wadway; 10 feb: Fulco theater, IJsselstein; 14 feb: ‘t in Theater, Haaksbergen; 15 feb: Schouwburg Orpheus, Apeldoorn; 16 feb: C.C. De Klinker, Winschoten; 22 feb: Het Witte Theater, IJmuiden; 1 mrt: De Hofnar, Vlakenswaard; 3 mrt: Theater Geert Teis, Stadskanaal; 9 mrt: De Goudse Schouwburg, Gouda; 10 mrt: Isala Theater, Capelle aan den IJssel; 14 mrt: Schouwburg Amphion, Doetinchem; 15 mrt: Kennemer Theater, Beverwijk; 16 mrt: Schouwburg, Amstelveen; 23 mrt: Schelde Theater, Terneuzen; 24 mrt: C.C. Maldensteijn, Malden; 27 mrt: Stadsschouwburg Odeon, Zwolle; 29 mrt: Chassé Theater, Breda; 30 mrt: Theater van Vlaardingen; 31 mrt: Bonifacius Kerk, Medemblik; 5 apr: Uit in Vlissingen, Vlissingen; 6 apr: Theater Achterom, Hilversum; 7 apr: Stadstheater, Zoetermeer; 12 apr: Het Steigertheater, Nijmegen; 14 apr: S.C.C. De Muzenval, Eersel; 18 en 19 apr: Schouwburg De Meerse, Hoofddorp; 25 apr: Theater Junushoff, Wageningen; 26 apr: Theater ’t Mozaiek, Wijchen; 28 apr: Toestanden op het Podium, Bemmel; 11 mai: De Meerpaal, Dronten; 15 mei: Theater De Naald, Naaldwijk; 18 mei: OJC Magnifiosi, Lisse; 31 mei: Diligentia, Den Haag; 9 juni: Twentse Schouwburg, Enschede; 12 juni: Stadsschouwburg, Eindhoven.

Gerelateerde Berichten:

Morimos Solamente, van Alex Agnew

Eric Korsten — Wed, 15 Nov 2006 22:38:07 +0000

Karatecabaret

Belgenhumor. Een beste reputatie noch traditie op cabaretgebied heeft Vlaanderen niet: de onderbroekenlol van Urbanus van Anus, de snoeverijen van Gaaikema-epigoon Geert Hoste – daarmee hebben we het wel globaal gesproken wel gehad als we de laatste twintig jaar in ogenschouw nemen. Niet dat de Belgen geen humor hebben, op het satirische vlak zijn ze zelfs vaak een stuk scherper dan hun Nederlandse collega’s. Kamagurka en het blad Humo bewijzen dat telkens weer.

De laatste jaren hebben de Vlamingen echter geweldig teruggeslagen door keer op keer de hoofdprijzen weg te kapen op de (Nederlandse) cabaretfestivals. En met Wim Helsen hebben ze gewoonweg een cabaretier van buitengewoon formaat in huis.

En in Alex Agnew heeft het zelfs de eerste Vlaming in huis die in 2003 de Jury- en de Publieksprijs won van het Leids Cabaret Festival. Alex Agnew is er eentje van het type ruwe bolster – zonder al te blanke pit: ‘Als je op zoek bent naar de traan bij de lach, kijk dan naar het nieuws. Als je een melig kutlied verwart met diepgang: er zijn nog cabaretiers genoeg.’ In zijn uiterlijke verschijning heeft hij wat weg van een wat verdwaalde rockabilly, en zijn humor beweegt zich ook in die richting.

Deze rouwdouwende stand-up comedian maakt heavy metal-humor – aan de lopende band en als een uit zichzelf automatisch repeterend stengun.

Zijn nieuwe programma Morimos Solamente is een aaneenschakeling van vuilbekkerij, ongenuanceerde vullis en vooral snel, sneller, snellere humor. Toch kun je hem gevoel voor humor niet ontzeggen. Het jammere is alleen dat hij zichzelf kennelijk tevreden stelt met dik, soms wat vermolmd hout, dat overigens in dank wordt aanvaard door zijn toehoorders. Dat scoren op de snelle lach is comedians eigen, en dat is ook juist wat er mankeert. Daar waar de humor bij cabaret een doel, een boodschap dient – daar is bij stand-up comedy de lach zelf het doel.

Agnew weet ondanks een overvloed aan te makkelijke grappen toch te overtuigen. Vooral door zijn overtuigende presentie en ultravloeibare stembanden. Hij schakelt flitsend snel tussen stripstemmetjes en sonore American voice-over, tussen human beatbox-effecten en diergeluiden, tussen cowboy-Amerikaans en Hochschuldeutsch. Het loopt allemaal als een trein bij hem – en juist dat onderdeel is vatbaar voor verbetering. Af en toe wat gas terugnemen zou zijn optreden er sterker op maken, af en toe wat verstaanbaarder spreken zou dan als vanzelf een prettig bijproduct zijn. Het optreden dat ik zag was nog slechts een try-out. Het basismateriaal deugt – nu nog wat schaven en een prettige avond is het resultaat.

Eric Korsten

www.alexagnew.be

Gezien:

Morimos Solamente door Alex Agnew op woensdag 15 november 2006 in Theater PePijn, Den Haag.

Nog te zien:

Do 16 nov: Theater PePijn , Den Haag; Za 18 nov: Ons Gebouw, Bolsward; Do 23 nov: CC De Borenburg, Voerendaal; Vr 24 nov: Vestzaktheater ‘t Pand, Gorinchem; Vr 1 dec: Theater Zuidplein, Rotterdam; Za 2 dec: Het Steigertheater, Nijmegen; Za 16 dec: Theater De Wegwijzer, Nieuw en St. Joosland; Do 21 dec: Stadstheater, Zoetermeer; Vr 22 dec: O.J.S. SplotsZ, Roelofarendsveen; Do 28 dec: Theater De Leest, Waalwijk; Vr 5 jan 2006: Pius-X, Volendam; Za 6 jan: Theater De Uitstek, Zwijndrecht; Vr 12 jan: De Reggehof, Goor; Wo 17 jan: Patronaat, Haarlem; Do 18 jan: Theater De Kloostertuin, Woerden; Za 27 jan: Schouwburg De Lawei, Drachten; Vr 2 feb: Theater ‘t Mozaiek, Wijchen; Za 10 feb: Schouwburg Amstelveen, Amstelveen; Vr 16 feb: Theater De Stoep, Spijkenisse; Wo 28 feb: Theaters Tilburg, Tilburg; Vr 16 mrt: Pim Jacobs Theater, Maarssen; Di 20 mrt: Schouwburg De Storm, Winterswijk; Wo 21 mrt: CC Metropool, Hengelo; Vr 23 mrt: Theater De Voorveghter , Hardenberg; Za 24 mrt: Theater het Kruithuis, Groningen; Di 3 apr: Stadsschouwburg Sittard-Geleen, Sittard; Za 7 apr: CC De Kei, Reusel; Vr 20 apr: Theater de Kattendans, Bergeijk; Za 21 apr: Bibliotheektheater, Rotterdam; Za 12 mei: CC De Hofnar, Valkenswaard; Ma 21 mei: De Kleine Komedie, Amsterdam; Vr 25 mei: Schouwburg Kunstmin, Dordrecht; Do 7 juni: Manifesto, Hoorn.